Αψέντι. Μύθος ή Αλήθεια;

Αψέντι. Μύθος ή Αλήθεια;
μαμα πειναω youtube.com

Aπό τη Μαρία Αϊβαλιώτη

Κανένα άλλο ποτό δεν έχει κατηγορηθεί τόσο όσο το αψέντι. Ποιοι είναι όμως οι μύθοι γύρω από το όνομά ενός ποτού που λατρεύτηκε και μυθοποιήθηκε κυρίως από «καταραμένους» καλλιτέχνες, όπως ο Vincent Van Gogh κι ο Toulouse-Lautrec; 

Η ονομασία του ορίζει και τη μοίρα του, αφού προέρχεται απο την αρχαία ελληνική λέξη αψίθιον, δηλαδή αυτό που δεν πίνεται. Η φαρμακευτική χρήση του καταγράφεται για πρώτη φορά σε αιγυπτιακό πάπυρο του 1600-1500 π.Χ., ενώ οι Πυθαγόρας κι Ιπποκράτης ανέφεραν την ουσιαστική του συμβολή στην ιατρική επιστήμη, την αφροδισιακή δράση του και τις παραισθησιογόνες ιδιότητές του που, όπως διακήρυταν, συνέβαλαν στην δημιουργική έξαψη. Οι αρχαίοι μας πρόγονοι, εκτιμώντας τα χαρακτηριστικά του, κατανάλωναν και κρασί από απόσταγμα αψεντιού.

Στο τέλος του 18ου αιώνα, βρίσκουμε τις πρώτες αναφορές για την απόσταξη αψεντιού. Ο μύθος φέρει τον γιατρό Pierre Ordinaire ως τον πατέρα της πρώτης συνταγής, που περιελάμβανε, εκτός από φύλλα αψεθιάς, γλυκάνισο και μάραθο και που προοριζόταν αποκλειστικά για ιατρική χρήση. Το 1797 καταγράφεται η πρώτη εμφάνιση του ποτού στο εμπόριο ως απεριτίφ  με τα ίδια συστατικά, αψεθιά, γλυκάνισο και μάραθο,αν και περιορίζεται γεωγραφικά στην περιοχή γαλλική Pontarlier όπου βρισκόταν κι η πρώτη εταιρεία παραγωγής αψεντιού. H μετέπειτα διάδοση του σε ολόκληρη τη Γαλλία έρχεται περίπου το 1830 κι οφείλεται στους στρατιώτες που συμμετείχαν στην εκστρατεία αποικισμού της Αλγερίας. Το υψηλό του κόστος το έκανε αμέσως δημοφιλή στους αστούς και γρήγορα το αψέντι θεωρήθηκε ως ένα ποτό για ακριβά γούστα. Η μεγάλη απήχηση δημιούργησε μια βιομηχανία γύρω από αυτό και με ιλιγγιώδεις ρυθμούς, το αψέντι έγινε το αγαπημένο ποτό όλων των κοινωνικών τάξεων. 

Η « πράσινη νεράϊδα», όπως αποκαλέστηκε όχι μόνο για τις παραισθησιογόνες ιδιότητές της, αλλά και για το βαθύ σμαραγδένιο της χρώμα, γίνεται το κατεξοχήν ποτό του 19ου αιώνα,  πηγή έμπνευσης και δέκτης κατηγοριών. Ο Emile Zola στο έργο του Το Ρόπαλο περιγράφει τις συνέπειες του εθισμού στο αψέντι επισημαίνοντας πως η γαλλική κυβέρνηση θα έπρεπε να οδηγηθεί στην απαγόρευσή του. Το αψέντι έγινε αγαπημένο ποτό μιας ολόκληρης γενιάς καλλιτεχνών που ουσιαστικά αναζητούσε επίγειους παραδείσους, όπως ο Alfred de Musset, Charles Baudelaire, Paul Vérlaine, Stuart Merrill, Oscar Wilde, Auguste Strindeberg. H τραγική του φήμη μεγαλώνει, όταν θεωρείται υπεύθυνο για το θάνατο ορισμένων ζωγράφων, ανάμεσά τους ο Vincent Van Gogh, o Henri de Toulouse- Lautrec, o Edvard Munch, o Charles Conder, οι οποίοι απλά υπέκυπταν στη μαγεία της πράσινης αμβροσίας.

Παρά τη αυξανόμενη κατανάλωσή του, οι κατηγορίες που το ήθελαν να ευθύνεται για πολλές δηλητηριάσεις, για περιστατικά σχιζοφρένειας  και, για το ότι,  όπως υποστήριζαν οι πολέμιοί του, μεταμόρφωνε τους ανθρώπους σε τέρατα, οδήγησαν  το 1910 την Ελβετία και τη Γαλλία το 1915 στην απαγόρευσή του. Μέχρι και σήμερα σε ορισμένες χώρες το αψέντι όχι μόνο είναι ακόμα απαγορεύεται αλλά και δαιμονοποιείται. Χαρακτηριστικό παράδειγμα για την καταραμένη μοίρα του είναι πως με εφαλτήριο ένα δημοσίευμα της εφημερίδας New York Times το 1986, αμέσως μετά την πυρηνικό ατύχημα στο Τσέρνομπιλ, συνέδεσαν την καταστροφή, αφού στα ουκρανικά το όνομα Τσέρνομπιλ είναι παρεμφερές μ’αυτό της αψιθιάς, με ένα εδάφιο της Αποκάλυψης στο οποίο περιγράφεται πως «  κατά το τρίτο σάλπισμα έπεσε από τον ουρανό άστρο μεγάλο...το όνομα του άστρου αψιθιά». 

Βέβαια το αψέντι δεν το περιβάλει μόνο ο μύθος αλλά κι ένα ειδικό τελετουργικό. Σύμφωνα με τον παραδοσιακό τρόπο, το ειδικό διάτρητο κουταλάκι που περιέχει έναν κύβο ζάχαρης τοποθετείται πάνω σε ένα ποτήρι που περιέχει κατά το 1/3 αψέντι. Στη συνέχεια, ρίχνουμε με αργό ρυθμό παγωμένο νερό, μέχρι να διαλυθεί η ζάχαρη στο ποτήρι. 

Αν και το μυστήριο γύρω από το όνομά του δεν έχει καταλαγιάσει, σήμερα μπορούμε με νόμιμο τρόπο να το προμηθευτούμε σε αρκετές κάβες ή να το δοκιμάσουμε σε ορισμένα μπαρ. Για να πούμε λοιπόν τί είναι το αψέντι. Μύθος ή αλήθεια;

μαμα πειναω youtube.com