Από την Μαρία Αϊβαλιώτη,
Δύσκολα μπορεί κανείς να φανταστεί ότι η ντομάτα δεν έχει τις ρίζες στην ελληνική γη, αφού είναι το κύριο συστατικό της χωριάτικης σαλάτας μας, μιας σαλάτας που συνοδεύει τα καθημερινά γεύματά μας και έχει κάνει την ελληνική κουζίνα διάσημη στο εξωτερικό, αλλά κι αναπόσπαστο υλικό πολλών παραδοσιακών συνταγών. Κι όμως, η ντομάτα ήρθε για πρώτη φορά στην Ελλάδα το 1818, έτος ορόσημο για τις γαστρονομικές μας συνήθειες, αφού τότε έγινε κι η εισαγωγή της πατάτας στα πάτρια εδάφη μας.
Η ελληνική ντομάτα, που άρχισε να καλλιεργείται συστηματικά από το 1925, είναι ασυναγώνιστη σε γεύση, άρωμα, αλλά και εμφάνιση κι αυτό γιατί το ελληνικό έδαφος είναι από τα πλέον πρόσφορα για να ευδοκιμήσει. Οι ελληνικές ποικιλίες είναι ξεχωριστές και το κυριότερο είναι από τις καλύτερες παγκοσμίως.
Η ντομάτα Βραυρώνας είναι μια παραδοσιακή ελληνική ποικιλία που παράγει ντομάτες μεγάλου μεγέθους και με ακανόνιστο σχήμα. Με ασυνήθιστο όνομα, η ποικιλία Καρδιά Βουβαλιού δίνει ντομάτες πολύ μεγάλες, με όχι τόσο έντονο κόκκινο χρώμα και με σχήμα καρδιάς βουβαλιού, που ευθύνεται και για την ονομασία της. Από τις πιο διαδεδόμενες στη Μεσόγειο είναι κι η ποικιλία Ace 55 από την οποία παραγόνται ντομάτες μεσαίου μεγέθους, με έντονο κόκκινο χρώμα, λεπτό φλοιό και γλυκιά γεύση. Η ντομάτα Αραβησσού Γιανιτσών είναι από τις παλαιότερες που καλλιεργείται με προέλευση από τα εδάφη της Μικράς Ασία και είναι με σκληρή φλούδα κι έντονη γεύση. Η ντομάτα από την Αγιά Λάρισας είναι μικρή σε μέγεθος, με πλούσια άρωμα, όμως, και γεύση, ενώ η ποικιλία από την Μεσσηνία λέγεται ντομάτα-μήλο, λόγω του σχήματός της, και χαρακτηρίζεται από το μέγεθός της που μπορεί να φθάσει και τα 900 γραμμάρια. Περίφημη είναι κι η ντομάτα Κρήτης με μεγάλο σχήμα και μεστή γεύση, ενώ για πρωτή φορά το 2012 καλλιεργήθηκε στο νησί η μαύρη ντομάτα.
Τα άνυδρα ντοματάκια Σαντορίνης κατατάσσονται στα παραδοσιακά ελληνικά προϊόντα και μάλιστα με ονομασία προέλευσης (Π.Ο.Π.). Αν και η ποικιλία τους κατάγεται από την Αίγυπτο, στο νήσι της Σαντορίνης βρήκε το πλέον πρόσφορο έδαφος. Το 1875, ο λαογράφος Κυριάκος χαρακτήρισε την ντομάτα Σαντορίνης χρυσόμηλο. Η σαντορινιά, λοιπόν, ποικιλία είναι θαμνώδης, άνυδρη και το μέγεθος της ντομάτας είναι περίπου σαν κεράσι, ενώ η φλούδα της είναι αρκετά σκληρή. Λόγω της ιδιαιτερότητάς της, αρχικά παρήγαγαν από αυτή τον περίφημο ντοματοπελτέ Σαντορίνης.
Και φυσικά δεν πρέπει να ξεχνάμε και τις λιαστές ντομάτες, που γίνονται από ώριμες ντομάτες ή άνυδρες, όπως αυτές που βρίσκουμε συνηθέστερα σε διάφορα νησιά του Αιγαίου, είναι από τα πλέον χαρακτηριστικά προϊόντα που παράγουμε. Μάλιστα, στο Πυργί της Χίου κατά τη διαδικασία αποξήρανσης κρεμούν τις ντομάτες ολόκληρες, σε αρμαθιές όπως και στη Σαντορίνη.
